Kozmos En iyi Dostunu Yitirdi
Dünyadışı yaşam arayışı konusunda 1970'lerden bu yana başı çekti. 1978'de, Cennetin Ejderleri adlı kitabıyla Pulitzer Ödülü'ne layık görüldü. 1980'de, Kozmos isimli televizyon programıyla belgesel yapımcılığında dev bir adım atarak adını tüm dünyaya duyurdu. 1996 sonlarında verdiği bir gazete demecinde, "Dünyadışı yaşam varsa, ben hayattayken keşfedilmesini isterdim. Öğrenemeden ölmek istemiyorum," diyordu. 20 Aralık 1996 günü, iki yıldır savaştığı kemik iliği kanserine değil, zatürreye yenik düştü.
Carl Sagan 1934 yılında. K'"r'men bir ailcnin cocıığıı olarak ABIî'de dogdıı. Gökbilimc ilgisi crken yaş-larda, New York I lalk Klitiiphanc-si'ndc okııduğu bilim-kurgu kitapla-rıyla başladı. 26 yaşındayken. Chica-go İ'nivcrsitcsi'nden astronomi dok-torasını alır almaz. Mars yiizeyinin aydınlanma ve kararmasına ilişkin mcvcut kuramlara meydan okiıyan çalışmalar yapmaya başladı. Aydın-lanma-kararma dtfngillcrinc yiizev-dcki l'ırtınaların nedcn oldugıınu öne siirdii. Hipotezi yıllar sonra, Mars'a göndcrilen Marincr 9 u/.ay aracının yaptığı gtfzlemlerle doğru-landı. Venüs'ün alcak atmosfcrinin yapısına vc Satürn'iin aylarındatı 'I'i-
tan'ı çevrclcyen or^anik sisc ilişkin çalışmaları. bu alanda atılmış ilk adımlar oldu.
Vaptıgı araştırmalarla gtfkbilim çcvrelcrinin ilgisini iizerine toplayan Sagan, hcniiz kariycrinin basjarın-daykcn NASA projelerinde gtfrcv al-maya başladı. Mariner, Viking, Voya-gcr vc geçtigimiz yıllarda gerçcklcş-titilcn Cialileo projelcrinde NA-SA'nın danışmanlığı görevini başa-rıyla yiiriittü. Çalışmutarını gczcgcn liziği vc dünyadışı yaşam üzcrinc yoğıınlaştıran Sagan, Viking uzay aracı Mars'a gtfnderildiğindc orada yaşam olduğundan öylcsinc cmindi ki, Marshlar'ı cckmesi i«,in aracın yc-nebilir boya vc parlak ışıklarla dona-
18
Mnil
tılması jjercktigini (inc siirdii. nc var ki llkrıni kabul crtirmcyi başarama-dı. (iökbilim alanında yaptıgı büyiik atılımların \anısıra Carl Sagan, niik-lccr silahsızlanma sürecindc de çok iincmli bir rol oynadı. Olası bir ııiik-lccr sa\ .ı> sonrasma ilişkin kıırgııla-maları. yayınları vc Rcagan dönc-mindc Yıldız Savaşları Stratejik Sa-vunma l'rojrrammı lıcdct' alan cıkış-larıyla. niiklccr dcncmclcrc karşı çı-kan rirjjiitlerin fjayrıresmî sö/ciisü halinc geldi.
(lorncll ('niversitcsi'ndc yakla-şik 30 \ıl boyıınca dcrs veıen Sagan, gökbilinı kariycrinin biiyiik böliimii-nü. evrende Dünya'dan başka bir-çok gezegende daha \aşam oldoğu-nıı kanırlamaya yönclik çalışmalara adadı. Ama başlıca amacı. bilimi. ö/cllikle gökbilimi sokaktaki adama tanıtm.ık ve sculirnıck oldıı. Yazdığı
20*den Eâzla kitap ve yûzlerce bilim-sel raporda Vcniis'tcki iklim degi-îimlcrindcn nüklccr savaşa kadar bircok bilimscl konııyıı hcr ccvre-dcn insarıın kolayca anlayahilcccgi bir iislııpla İŞİcdİ.
Gökbiliınci-Yazar
Cad Sajjan, hcrseydcn öncc başa-rılı bir bilinı adamı ve araştırmacıydı. Ama diinya onıı /.cki bir şokbilimci olmaktan cok, jjokbilimini fantastik bir yorıım vc cocııksu bir hc\ cslc sıı-nabilme yetisine sahip bir romancı \c belgesel yapıracısı olarak taradı. Karmasık bilinıscl kavram vc ku-
ramları acıklayahilmck için cdcbi-yat, mii/.ik ve digcrsanaı dallarmdan ögelcrlc sûslediği popüler bilim ki-tapları, hcr kitlcdcn milvonlarca okııyucıı topladı. Sajjan'ın. akadc-mısycıılik ve araştırmacıhjja ko^ııt olarak silrdilrdiigii yazarlık hayatı
I966'da başjadı, Rus ascronorn
Shklovskii ilc lıirliktc ya/.dıgı "Ev-rendc Zcki Y'aşam" adlı ilk kitabı. e\ rende Diinya ilc baglantı kıırmaya calışan zcki ııynarlıkların varlıgı dii-şiinccsi üzcrincşdi. Kozmos. tiim za-manların cn çok satılaıı biliın kitabı oldıı. Kitaptan öncc, yine Ko/.mos atlıyla yayımlanaıı bcljjesel dizisi. 60 iilkcdcn 500 milyon irısarı tararından ı/lcndi.
Carl Sagan'ın Yayın Listesi
MmraıjiMna(&KCtbZ*>'«t>'H t*» >oncf*«wnHw«. ısee
::»ıS«a«ı 1haCn(Koı-n* Baeontı) N*w Yonc OgucaarUy 1973,
C*ı Sao» * gum Uım •> 6arm îha M>W nmvMm Aorara; (Da'rtilır Saaftr »W K*a» >«H» Yn». Ra/ttm
Zm Sapan 71a Oragoın u Eoer. Spaoj Mona on tr* EvoMıon II» Armg fiace ıKımwf • IXaürrıı*dl<
r*m Kjj « Sftmlanmf. Yanjının So-
...Y^RarBornHouaa.1990
Cari Sagon » Arn Ou/an, Snaoum oi
forgaraın Aı«rai: A Ssatf> r-> »l«ı W«
Ara OMunu» Ajatamvm Or^nroe •>
ıar*grıKaMnraB«ı« Nnn^ıKOKOjm
•toucfi I9B'.
Cai Sagnı Rta Bua Dol Km* \lw
.•«Vork.PanlomHouae 189*
rtadlMaU
Srjarra u î ."ırıl» aı ırıa C«ı>, PbUi Oun
V* Bm«ı l»r«ira rw» »'jr'. Random
CAKL
SAGAN
I
Özclliklc l'>80'dcn sonra yaptlgl calışnıalar, yoğunlııkla dünyadişı ya-şajn konıısııııa yönclik oldıı. Yapnğl arastırmalarda. yalnızca Samanvolıı Idalaksisindc. I milyon dolayında ilc-ri uygarllk olabilcccfiini ilcri siirdii. l'AS.S'dc vavımladıgı vc IW7 yılııula filmc dânOjtOrfilecek olan "Mesaj" isimli romanı, başka bır gezcgenden Diinya'ya bir mcsaj gönderilmcsİnJ konıı alıyordıı. l'J'M'tc vayımlanan "Solıık Mavi Nokta" adlı kitabınıla ise, insanlık için yalnızca Diinya'nm değil, (ji'mcs. Sistcmi'nin. Iıacta Sa-manyolu'nıın da ötcsindc bir RCIC-cck üngöriiyordıı. Birgün insanoglıı-nım gezegenler hatta gaiaksiler arası yolculuk yapabilcccğinc inancı bii-yiiktii. Kcndisiylc yapılan lm söylc-şidc. "Kcııdi kcndimizi yok ctmcz-sek. şıı an icin biz.c Rarip vc inanıl-ma/ gelebilecek yeni teknolojilet kesfedeceğimizden cminim. Avcı-toplayuı atalarımız bir gfln Ay'dan taş toplayacaklarını düşiinnılişlcr miydi acaba? Insanlık bir niin u/ayı lctlıcdccck" diyordu.
1996 yılı Mart avında yayımlanaıı sıııı kitabı "'I'lıc l)cmon-l laımtcd \Vorld: Scicnıc as a Candle in rhc Dark" (lblisli Diinva:Bilimin Işıgın-da). uzaylı otopsisi gibi sarlatanlık-lardan şcytan ayinlcrinc kadar bir-çok lıurafcyc dcginen dcncmclcr-dcn olıışııyor. Sagan son kitabınıla oldukça karaııhk bir tablo ciz.mis \c bilimin Aristo'dan bıı vana ne kadar yol .ılıliL'iııı. daha dogrtısiı alıp ala-
îuU.1 1991
19
nui(lıöını sorgularru}. Insanlıgın 2 500 MİIık hir hilim tarilıi olmasına karşın, hâlâ bilime degil cfsanelcrc. hıırafclcrc inanabiliyot olmasının:
ıı/.avlıları amcliyat tahtasına yatırdı-glTJi, hatta onlarla einsel ilişkiyc ^ir-digini iddia cdchiliyor olmasımn kcndisindc yarattıgı diis kırıklıkları-
nı dilc »etirmiş. "Bir clcktronıın ko-rtumunu vc momentumunu aynı an-
da vc dilediginiz hassaslıkta ölçe-me/.sini/. lışıktan hı/lı gidcmezsiniz. Devridaim makincsi yapama/sını/. Nc var ki bircoklarımı/., hıı hasiı hı-limscl gcrccklcri hcniiz kavrayahil-miş degiller."
Kitap va/arlıgının yanısıra. gCZC-jjcn araştırmaları kontısunda cn bas-ta gelen hilim dergisi tcarus'un ba$ cditörlüğü görevini de 12 yıl boyun-ca sürdüren Sagan'ın lıalkm hiliıni anlaması vc dcger veıınesi j»crcktiiii-ne inaneı sonsıı/.dıı. Ona göre "Itilim herşcyılen öncc insani bir ctkinlik"ti ve "calışma oılalatında. lahoratııvar-larında tophımdau soyııtlanmış hir haldc yaşayan hiliın adamlarıııın le-kclindc olmasına i/.itı verilmcmc-
Güney Inglltere'de yasayan iki muzlp kaladat biı gece baıda otururiarken, UFO meraklılanna boy-le bır şaka yapmanın lyı bir fiklr .okluguna karaı vermişler. Yaptıklan planda, laıtalaıı lıer seleıınoe farklı bir sekıide biçerek. bir önoekl sekil ıçin ge-liştirilen "rıızgâı rıedenıyle olmuş" gıbı savları ge-çersiz kılmayı arnaçlamıştar Insan zekâsının büy-le birşeyı yapmaya yetmeyecegl gıbl lladelet ae onları çok keyiflendlımiş. Sadece tahla ve ip kul-tanarak tenha gecelefde gercekJeştırdikten bu ta-aliyetı. 15 yıl boyunca sürdûrmüşlet. 60 yaşlanrıa geldlkterinde. larlalan nasıl o lıale getırdiktennı t>ır gösten eşllginde nihayet basma açıkladıklannda, ıtiraltanna ne gazeteler ne de teievlzyon kanallan lazlaca yeı veıdı. Üstetık. tarlalaıa UFO'larm Indi-gıne ılişkın iddıalar suıdıı.
NOVA: Johrı Mack lle ikjili görüşletiniz neter-'
SAGAN: UFO hikayBlerinın dogruluguna ına-nanların cogu, inandırıcı kanrtlar olmaksızın anla-tılanlarm billmsel olarak geçeılı sayilmasını ıstı yorlar. John Mack kosut evtenlet ve dlger bo-yutlardan soz ederken Mlmsel tikırter kullanıyor Aynı konular uzun süre Hzik ve gökblllm çevrete-rinl de peşınden koşturdu. Ne vaı ki ortada bu lııpotezlerin dogrulugunu gösterebllecek kanıl yok Mack, şüphedlige dayanan bılımsel ypnte-ml de eteşlinyot. Ancak, koşut evren ve beşincl boyut gıbt savtat heniız kanıtlanmadı. Şûphecıli-gl esas alan bllım aclamlan olarak, yaklaşımımızı şöyte bzetleyebllınm. Bir sava ınanmıyorsak. ne-denı ünyargı degildit. AmB ınanıyorsak. somul kanrttan oklugu ıçindir.
NOVA: Uzayiılarca kaçmlma hikâyetenni dog-aılayacak fızıksel kanıtın yoklugu göz önune alı-narak, uzaylıların var olduğu savı dogru kabul edllecek olursa, bılım uzaylılann variıklarmı kanıt-lamalan içln neyi örıgöruyor?
SAGAN: Insan leknokıjisinm son bırkaç yûz-yıi içmde atdıfjı yola bakın. Voyager'in uzaya gön-derikitgi yıl lle Chartemagne zamanında blldiklen mızi bit katşılaştınn Bu baş döndûrücu gellşme-terin hepsl. bin yıklan kısa bir zaman içinde oldu.
Demek ıslediğim. blr uygariıgın çok Iten biı teknoto)ik düzeye ulaşması. bılinen fızık yasala-nyia çeftşmeksızm. milyonlarca olmasa cte, bm-lerce yıllık bir sııreç gerektınr dıyebilınz. Yılchzlar arasında çok hızlı yol almak", fizik vasalanna gö-
Carl Sagan ile Söyleşi
Su yaa NOVA adlı tıılımsei yayrn yapsn tılr televizyan kanalı-ntn Carl Sagan ıle yaplıgı söytesı-den aktaıılmıştn.
NOVA Bır an için iıısan öoga-
-t-fine düsünecek otersak, bır yanda başKa aunyalılarca kaçıııl ma, UFO görme glb) Inanışlarm. digOr yanda da evrenoe Daşka yaşam lormlan arama tutkusu-nun çok yaygm oldugunu görüyotuz. Siz bu ko-nuoa neter duşıınuyotsunuz?
SAGAN: Dünyadışı yaşam, özelllkle do dün-yadışı zeka arayışı çocuklugumdan oerı çok ilgilı oklugum bit konu Bu fıkir benl öylesine etklledi kı. meslek yaşamımda en büyuk nevesle colıştı-grn aianlar. yakm gezegenteıe uzay aracı gön-dentmesı projeletı ve raüyo dalgalanyla dünyadı şı zekâ arama çalışmalan oldu. Bu proteteıden olumln sonuç alınatnlsa. ınsanlık tarlhmde bır dönüm noktası yaşanmış olacakn. Ancak bu öy-lesme tartışmalı Dır konu kı. dogru olup olmadı-ğmı bellrteyebllmBk. kesmligincten emin olmak ıçın slandartlan çok yuksek tutmak /orundayrz. DOnyadışı yaşam arayışmın heyecan dolu bir sü-reç olması da bır başka olumsuz etken aslmda Ulacık biı umui ıçıgı, bazen blı bllirn adammın bl-le tiım şupnecıtıgını alip ooium.or Bu neden-fe.dûnyadısi yaşam arayışı alanmda çalışan arastırmaolar olarak çok dikkattı clınalıyız, Geç-mlştB bazı llginç ornekter yaşandı B» keresinde gercekten bırşey Duldugumuzu sandık. lakat daho sonra aldıgımız smyallerin mantıkJı bir aak-taması cldugtmu anladık Sonuç olarak. dünya-dışı zekâ arayışı ıçln uygulanan ptri)eterde. en sı-kı tunmrien Dır ştıphecilık lıer zaman hakım okı-'icak. uzaylılarca kacmlma lııkâyeiennın Lıi Umsel suphecJlıge eşdeger tüıden hiçbır sıjzgeç-ten geçinlmedlgl arpkca ortada. Tersine, bu iü-kâyeter ve rnkâye sahıplen hıç soıgulanmaksızm kabul gorûyortar. Dunyachşı yaşam araynşına liış-km bllımsel calısmalar dn bundan büyük zarar gorûyor.
Bana göre, dünyadışı yasam cJ-gusuna yönelık ikı yaklaşım ara-sında buyıjk tark \m Bazı çevre-lerce sık sık "nasıl olur da henı dünyarişı zekı varlıklara ınanıı, lıem de başka dünyalılarca ziya-ret edildkjimizi katnıl e'nv suçlanıyoıum Ben burada hor-hangı bir çeiışki görmüytmjm Uzayiıiarca zıyaıet edllmiş olrna-«a bir varsayım, ama çok ciddı ölçullerle sorgulanaıak ka-nıtın dogrulugu ölcülmeli
NOVA: Uzaylılarca kaçırılma hikâyelerl olan kişilefin sunduQu kamllarm nıtöıgı konusundakı duşiınceniz nedir?
SAGAN: Biri ortaya blrsey atıyor ve kamu-oyunda demal bir çalkalanma gorülûyot. Insan-lar hfiışeyl söyteyetıllır, fakal herkesin soyledigı mutlaka doğnıluk taştyacak diye blr kural yok.
Blr savın clddiye alıntnası tçln somut fızlksei kanıtla Dırlıkte sunutması ve sonra da konunun uzmanı biHm adamlarmca ıncetenmesl gerekır. Örnegın Dünva'da bulunmayan Izotoplk oranlar. çok agır etementter ya da çok garıp maddesei özelllkter ıçeıen biı uzay gemısl kalmtısı glbı bn kamt, oldukça dûşünorjrûcû olabillrdl Ne var kı sozu editen VB kanıt diye one süriiten tek şey. hiçbir dayanagı olmayan hikâyeter, Şımdıye de-gin ne bır gemı kalıntısına ne de kaptanın seyir defterlne rastiandı. Kimllerl. daire seklınde yan-mış ya da kazılrnış arazllen kanıl göslerdıier. Ell-nize bır kazma alıp lopragı sız de kazabillrslniz, Kımiteri de UFO'lara fenefte ısık lultııklarmı. kar-şılıgmda UFO'ların da ışıklarmı yakıp sonriurriu-günü idaıa eltller, Ama aynı şeyi. UFO meraklıla-nyla dalga geçmek isteyen herhangı bır ucak pı lolu da yapmış otabtlır. Btı cjtbı lladeter billınsel kanıt sayılamaz-
UFO hlk^yeterme en ryi omektetden biri de In-glıtere'deki bugday, çavdar ve diger tahıl larUıla rmda 1970 ve 80'll yıllarda gorülen. daha da daha karmaşık geomelrlk şekıllere dönüşen daıroterdl. Bıfçok kişi uunlarm alana men UFO'lat-ca btrakılmtş Izter oldugunu, herhangı tw msan laralmdan yaDilmış olamayacak kadat katmaşık oldukiarını One sudü, Ama sonradan antesıldı ki,
20
11,1,.. .. I,knıl
Ii"vdi. lûlimin önemini ve yarattığı harikaları halka duyurma konusımda cn basarıh bilim adamlarmdan hiri hiç sûphc yok ki C]arl Sagan'dı. "Bi-liıııiıı ır.eleccj5;i, halktan j;örecc£i dcs-rcğe baj2.li. Pcki lıalkın. anlamadıgı hirşcvc ılcstck vcrmcsi olası mı?" di-yordıı son yıllarda yaptıgı hir konıış-mada.
(.arl Sajjan. mcslck yaçamı ho-yımca hiliınc. cdchiyata. egiıime vc çevrcnin korıınmasına katkılarından dolayı Aıucriku'nın çeşirli iinivcrsi-tclcrincc 2()'den l'a/.la oıuır ödiiliinc layık göfüldO.
Nc var kı. popûler bilim alanın-daki haşarılarma hilim çcvrclcrindcn hicbir /.aman dcstck uelmedi. Bircok bilim adamına uörc. Sagan iyimscr hir maccracıydı sadcce. Aına o. %ak-
re söz konusu tate degil Duvarlardan geçmek. dogrusu benım ıçin akıl alınaz bırşey. Oteganüs-tn tjiı teknotojl kullanarak uzayın blr ucundan Dunya'ya geldıklerı ıddia eclilen sozde uzaviılaı oldugunu ckldıye alacak ohjrsanız. bryotojık ya-pılannın, fızikte ulaştıklorı düzeym çok çok artırı-da kalmtş oldugunu görüyorsunuz. Biyolojllerinı gellstırmek ıslryoriarsa neden ınsaniarta bıre bır çiftleşme gibi llkel ve yavaş bir yöntern izHyorlar9 Neden Dünya'dan bırkaç ınsan çalıp. DNA yapı-lannı ınceteyerek Istedlkleri genetlk değişikleri yapmtyorıaı? Biz ınsanların bile artık boylesı ge-nr-iık ıtegişiklikter yapmaya gücü yetlyoı. Moie-küler bıyolojı açısından düşûnecek olursanız. uzaylı lukâyeteri oldukca tutarsız
Insan olarak hepımıztn hata vapma potansıyelı oldukça yuksek. Bu nedenle de sıradışı iddiaiaı, sıradışı kamtlar gerektırir. Budd Hopkms bunu. sı-radışı iddialar sıradışı araştırma gerekllrir rjye dü-zeltırtiı ernınrm, Buna vereceğrm ıkr tîır Karşılık vaı
Bugün broniosaurus'un Kongo otmanfann-da dolaştıOı sovlonryor. Onu bulmak içın davtet bütcesinden büyük blı odenekle yola mı çıkılmalı dersınız. yoksa arHştrrmaya blle değmeyecek danll çûrûk bir idcSa olarak mı kabul etme'.
Ikıncı karşılıgım da şu; sıradışı ıddlalann sıra-dışı kovalama gerektirdiği ölcude. bu kovalama-lar da bilımsel vaklaşıma Ltygun olmalı. Bu da, kanıtlan şuphoci. sorgulaytcı otçutterio ete aimak demek ohjyor. Ne var kı. başka dünyahlarla kar-şılaşma hlkâyeterinde şuphecf. sorgulayıa yak-laşımın izine bıie rasttamıyorsuniız lodıanızı bı limsel oiarak kayda ctegc* kılmak içiıı bu süz-geçten gecirmeniz şart Bize.-tO yrtdır. kanıla çok yaklaştıklannı, açjklanmak ıizere oldugunu, ûze-rmde ,. ■ . ■. ■ ırtar So/u edılen kanıt.
hâlâ görebıirnlş değiliz.
NOVA: Şimdı de gündernde uzaylı üb ı ı :r;ı var tıiliyorstmuz. Bu konuda neler sov levecek^mız''
SAOAN- SOzu editen (ilm kaydını oen rıenûz görmedlm. takat görmüs olanlardan ayrmlılı bilgı aldım ve Ttmes ot London'da yayınianmış bir makateyi tjkudum. Bırkaç nokta dikat çek: rinctsi, fllmdeki yaratık, altı parmaklı olmasının dısmda. kaçrntma hıkâvelenntle tasvır editen uzayU figurûne çc* benziyor, Filınfte yaratıcjın
Carl Sagan, 1972yılında uzaya gönderi-len Pioneer uzay aracına yerieştirilen ve ûzerinde Güneş Sistemi'nîn şifrell bir ha-ritası, Dünyalı erkek ve dişi tasvırieri gibi bllgilerin kazındığı plaka ile görülüyor. Bir milyon yıl dayanma süresi olan bu plaka, altından yapılmış ve üzerindeki tüm bil-gıler bilim diliyle yazrlmıştır.
hiliııı biİKİsini VC uzayi kcşıl' nıcrakı-nı kamııoyıına asılamaya vc bilimi popülcr kılmava yönclik cubalarm-dan hiç vazgccmedl. Vcrdigi son ılc-
çeşilll yerterl kesiiiyor ve bu arada kamera da ya-kın çekırn yapıyor. Otopsıyı gerçekleştiren ınsan lar, 1950'terin radyasyon giysiten .cıncleter ve yüzterl yalnrzca göztenni açıkta bırakan bir baş-lıkte kaplı. Kimliktenni belirlemek olanaksız.
Filmın sahte olmadıgme kanrt olarak Kodak (blliyorsunuz lllm incetenmek (ızere Kodak lirma-sına venlmıştı). ılk ınakaranın. tilınin 1947 ya da ona yakırı blr tarihte çekllmiş oldugunu gûsterdî-ğinı ıfade eitı. Ve bu da ıddialara gore tilmırı sah-te olmadıg.nı göstenyor. Gözden kaçan nokta, Koaak'a Lİzennde otopsi olan makaranm degil. sadece makaranın baş kısmından kesaicügi soy-tenen kucuk bir lılnı parçasının verılmış olması. Bana kalırsa bu oldukça akıllıca tasarianmış bir başka düzmece. Ama birımsel olarak kayda de-ğer bir özelligi yok.
NOVA: Hopkıns ve cftğertenne gore. somut kanrt olmasa da. bu hlkâyeterin dogrulugıınu gosleren asıl kanrl aynntılann benzeriigı. Sıze g6-ra bu hKâye ya da halusinasyonlardakl aynntılann benzerllğınm Daşka ne gibl açıMamalan olabıllr?
SAGAN: Rimler, televızyon programlan. ki-taplar. dergller bu glbı görüntü ve belımlemelerle dolu. Televızyonlarda sık sık. uzaylılarca kaçmldi-gını iddla eden kişilerte yapılmış atesll söylesller yayımlanıyor. Bu yayınlar, hiç şûphe yc* kj. uzaylı masallarma ınanmaya meyllll kışılen kışkırtıcı rol oynuyor. Her bin. birbinnden habersiz bır takım deneyimler yaşıyor ve sonra da yaşadıklarmın ne kadar benzer oidugunu keşfediyor değiller kı. OnyıHardir saytalan, ekranlan susteyen. herkesm çok lyı bUcfigl uzayü tasvırterı var. Bana kalırsa ay-nntılantl benzarUöl, nıkayeterin dogrulugunu do-gil, tersme. geçersizllğinl gosteren en 1yı kanıt
NOVA: Bu hikâyelere Inanan ya da yasadıgı-rn ıddia eden kişltere doğrudan seslenebdecek olsanrz neler söylerdiniz?
SAGAN: Oniara sesienebltocek oisaytUm söy-teyecegirn ılk sey su olurdu. "Eminlm bircogunuz bunten uydurmuyorsunuz, yaşadıgmıza gerçekten manıyorsunuz." Onlara karşı anlayışlı davranmak çok önemlı, Hemen ardmdan aa, haiıjsinasyonla-rm msanlar arasmda oldukça sık rastlanan btr ,vM:,m/lıı|ı lıiınl »«ııo,ıı1,™ı:\u«v'|iM.,.lııaıı\l»^U,\\ lııınl wwtt.|ılauc!crv>uiK/lp»/Mllclca(rlııvc/'lıcuı!lıııc,ı|ıoııllıı liriKfu lınııl
,V\»>, ılllu. Ctlll/ llıl l'ı •......... Iılllll
»•ww,\*ü^hlın;H'n|»rt{.ı.ııııı/M|> M-%/ı)ıı.-en/ıluıl\/ılct'^ll/trt
['JII/X4İIII, lllllll
tecegmi, lakal aslında bunlann hepsSnın, Insana ıı ı oynadıgı bir oyun oldugunu anlatırdım.
Daha sonra onlardan olabıldigınce' nesnel davranmalarmı ve yaşadıklanm söyledikten dene-yimtere, halüsinasyon gıtn Ur dunjmun neden olup olamayacagmı tekrar diişunmeterinı islerdim Onlara. hangl ülkeden olursa oteun, tum dünya-daki çocukların. özellikfe 7-11 yas arasmda çok sık kâbus görduklennl ve uykudan peşlerınde bır cadı, cın. şeytan va da canavar oldugunu sanarak uyandıklannı anialırdım. Bu yaratıklarırı gerçekte var olmadıgını. yatagm altında ya da dolapta sak-laruyoı talan oteıaclıklannı çocuklanmıza anlalma-ya çalışan btzler değil nnyız? Bunlar yalnızca bey-nimizde yaraltıgımız ımgeter ve hepimız ço gumuzda onlarta riiyatanmızda ya cla hayaltenmc-de tanrştık. Gerçek olmadıWanna keıxfımızl inan-dırmaya çalısarak buyurken, bazı şeyterln aktımız-da yer etmiş ya da bızı tazıaca etkiiemtş oiması sorf cteroce olası degıl mı? Dunjp duşünecek olur-sak, başkadCırıyalardan getdtgını sandıgımız yara-lıklann cok eskıclen. çocuktugumuzdan kalma la-r.K iık v.ıztef otrnasi akla yatkın gelmiyor mu?
Son olarak onlardan, bırblrmden tarklı bırçok hipotezı blrarada gözonufıe alan bılimsel yûnto-mı benimsemetenni nca ederdlm. $u an Içln lek bir hipoteze odaklanrmş durumdalar ve diger al-ternalitleregcizleri kapalı. Yasadıklan deneyimte-n açıkteyabltecek diger aitemaiılteıi cldct olarak dıjşünmeterinı safck venrdrm
NOVA Bırı slze, baska dûnyaiardakı zeki vsr-lıklarm tnzimte ıtetişim kurmaya çalıştıklannı dog-rulayan guçlû blı kanıtla gelse tepkintz rıe olurdu?
SAGAN- Dünya'ntn tjaska dL'myalılarca ziyaret eûJimekte oidugunu gösleren cıddi, bıtıntsel bir ka-nıt buiunsa, llk tepkim bır sevtnr; caglıgı okodu sa-nınnı Kanıtın ıncelonmesı surecinde rot almak; ka-nıtın İLirüne baQlı otarak, dünyanın döri bir yanın-dan onu ınceieyecek erı 1yı bllını adanılarınm tnr araya gelmesinl saglamak Islerdim Emlnım kl bl-lım çevreien de bu çalısmaya buyûk oestek venr-dı. Herşeyden cmce. bilim adamlan bu konuda sa-nıirjıgı gıi> onva"-gıiı degilter. Onyargı, ışm ıç yûajne bakmaksızm karar vermek demektir Oysa bllim adamlan herşeyi ıyıce Incetedikien sonra karar ve-" ren, yanl lemklnıi kişüorcfir Onyarg' Itetemkm ara-sındakı bûyuk (s'kı go/den kaçımıamak gerek.
Jıılı.l Vffl
2]
