Büyük ve Kozmopolit
90 vıl boyunca, Tjrannosaurus
ır\. karadaki tiim yırtıcı havvanların raııışılrnaz dc\ ı olııniştıır. () gcrçck-tcn dc cn hııyükıü. \ncak. 1995'dc, rVıjantin'deki paleoruologlar, Giga-notosaurus olamk adlandırılan. olası-lıkla daha ;ı»ıı. kcsinhklc 12.1 m uzuoluğunda vc 7<) rntlyon yıl Bnce \.ı>.ı\.ın M / /> \ kadar cskiyc daya-nan ycni bir dtnozor kcsfcttılcr. (îcçıimmı/ \ıl. hıı sefer Afrika'dan, T. /v\'lc avııı hiiyııkhıkıc olaıı hıı dİjg! r yıracı hayvanla ilgili hir rapor gcldfc
(ıiinıımu/dc. dıno/oı
palcontologları için lnr ncyi
Amcrika'nın cskı Vahâi Ba-tı'sı gihi «ılaıı Afrika'da. '/'. rrx gibi gürkcmli fosiller bıılunnıayı bcklivor. 1993 MIİİKI.İ Chicago l nivcrsitc-sı'ndcn l'.ıııl Scrcm.. Sah-ra'ya uzon yolculukJar dö-
zcnlcmcyc haşladı Ve /uilıı UoMillara ra&mcıı \i|cr'dc İlginç tiirlcr oıtaya vıkardı. Iki \ıl sonra. las \c (iczayiı ar.ısıııdakı sıııııııı vakınl.ı-
rtnda çaJiîtrken, ctobur bîr
dıno/onm kaf.ırasıınıı arka kısmına ııyan toktnak şck-hndc lıiı kcmık pareasıyla
k.ıışı k.ıısn.ı gCİdt. D.ılı.ı av-ııntılı lıir aıaştırın.ı vapıı»ıııda. ya-kmlarda. ka\alaıa \cılcşririlmis dc-t ıın/r.ık ha^l.ırı gjbi 25 cırı uzuıılu-
'^uiui.ı ıiiş kalmııi.uı imidu. Sonuçta, hayvanın kafatasıınıı yafldan fa/lası-nı \c fjç oınur hııldtı.
Chicago'ya d8od0g0nde bu par-ça \c k.ılmtılaıı 90 ınilyon yıllık / rrs büyüklügiiııdc bil laııavarın İÇİ-nc ycrlcstirdi vc hunıın Carcharo-doMtosaurui olarak bilincn, pck sık ı.ısıl,ımıı.ı\aıı hir tılr ııldııgıınu fark ctti. Bu tiirü. on yıllardır. pflleonto-loglar tıılı.ıl şckiKlc kırışmis dişlcıi vc birkac kcınik parçası »ayesinde bıli\url.ırdı. Ma\ıs ayında dıi/cıılc-ncn bir basın (Oplanasında Serena buraya ycnidcrı düzentediğj korku-İİKİİ hır bayvtın kafatası gethrnişti -onların tcmcl sorıistinıın nc olacağl-ııı hılivonlıı: \\\\. crı büvııkleri miv-
dı: Scrcno hııiKİaıı cınin olamadıgını
bclirtiyor. "Hu komıda taruşmaya
girmck istcmıy.mını: hıı ha/.ı ncdcn-
lcrdcn sacma. ÜmeğJn, hayvamn ia-
mamı cliını/.de degil; ayrıca cn bii-\ük dcmcklc ııcyi kastcdivnMinıı/. cıı ıı/.ıın mıı yoksa cıı ciisscli olan mı?" 1,5 m ıızıııılıığımdaki k.ıl'aıası cn hıiyiik T. /r.v'inkinden yaklaşık 7.ı> cııı daha ırzıın vc GİgflHÖtasa-urus'la ncrcdcysc aynı. anc.ık Scrc-ııo. las'ta bıılıııı.ııı nrııcge aıt hcr-hangi hir knl va <.\.\ kıı\rıık kcrniğinc sahip değtl
Bununla birliktc, ctı bÛyOk etc-
hııı ılııiD/.oılaı aıasmda üçlfl hir kar-
şil.işium.ı oldukça ilginv sonuçlara görüröyor. Bunun bflyûk oktsılıkta
ıııaksiıiHiııı bıiyiiklük ifaılc cttiğini hclirtcn Screııo. ".Şu aııda clınu/dc 13.7-15.2 m ti/.ıınlugıında flç hayvan \.u. d.ıha bOyOğflnfl hiv görmcdik vc hıı hüyilkliigc dc birbirirıdcn bağıııı-sız ncsillcrdc rasılıvorıı/" diycrck dcvam cdivot. Dış »oriiniislcrindckı hcn/crliğc raftıncn. Carvharodonto-fajırus'ün T./r.\'\c herhangi bir \a-kınlıgı yokttı. '/. /v-.v. günümıizdc hfıl.'i kıış olarak varhgını sürdiircn. kısa hoyhı ama saglarn yapıh. kunik dişli, iııcc kolhı m;mira|itor ol.ır.ık bi-liııcn f^rııha ait hir tıiı: o\sa ki. ıı/.ıın kolları. ılar kafası vc kalın ılislcriylc CarvJiarodotttosâuraS, daha kiivilk olan Mhsniırus'» da ivcrcn iki ,ı\.ık
h maraııdcrlcrin hir haska kohından gcliyor. Di^cr yandan Scrcno onun, daha az bilincn Kıı/c\ Aıncrikah <>-lündfl vc hunlar daha sonra Kıı/cy Amcrika VG As\.ı. (rinıc\ Anicrık ı ^ ■-• Afrika olarak a\ııldıl.ıı. Paleontbloglar, btı bÖlOn-mclcrin dino/.orlaıı hirhi-
rindcn ayırdıgım ve ayn bölgclcrdc gcliçmCye /oıl.Kİıiıııı diişiıııiiyor. Sercno'ya göre, Laurasia vc Gondwana on mılyon-laıca yıl boyunca, bclki de I >rta Amcrika \c Batı \vrııpa"da bıılıınan kısa
ömürlü adalar Kİnciriyle
/..ı\ıl şckildc bırbirinc baglıydı. Böylecc, Carc-harodontosüurvs'\u\ yakın ataları \c akrahalaıı. kıı/c\ \c güncydeki böl-getel arasında d'ilasmü; olabilirlcr. Scrcııo, jeologlann, kıtaların \crlcri-ııi çok iyi ^ckildc göstcrcn harıtal.ıı Vikaııhklarıııı. aııcak hımlarııı kı\ı ÇİZgİlcrİnİ kcsin olarak bclirıcmc-diklcrini dc kahııl cttiklcrmı sovhi-yor.
\lrıka\l.ıkı vcni bulıııuu Scrc-ııo'va. ancak 90 milyon \ıl önccsin-dcn baîlayarak. kıtaların birhirindcn yctcrincc avrıldıklarmı vc bıı vü/.-dcıı başka ycrlcrdc rastlanmayan bir faıına peliştîrdiklcrini diişiiııdiırıi-yor. Örncgin /. n\ gibi (tiiriinc lıasi tckil (ıınii|iıc) bir hayvan. ancak bıı sckildc Amcrika'nın urtaınınila kcn-dini göstermeye haşlayahilir.
\ l*W (.jıııı llı EBIt llmıli»uıı
»
SUİ...I IW
23
