Gökyüzünün Gözcüleri - Teleskoplar
Gökbilimciler aşırı duyarlı teleskoplarını gökyüzünü en iyi şekilde araştırabileceklerini düşündükleri çöle benzer bir yapıya sahip olan bir dağın zirvesine yerleştirdiler. Hawaii'deki Mauna Kea Yanardağı'ndan gökyüzü gerçekten çok net gözüküyor. Burada Dünya'nın en büyük astronomi araçları bulunuyor.
En Küçük
Bazı araşcırtnacılaı dev aletlere gereksinim dııyma/lar. Isre Maıına Kca'da hıılıınan cn kiiçiik gözlem releskohu; (>() tm eapındaki aynası (hir aınaıör teleskohunkinden hirazcık dalıa hiiyiik). gökhilim-cilere (îiines, sisremintleki parlak gczcgcnler üzcrindc calışma olanagı ranır.
Gökyüzüne En Yakın
I980'de Iransı/lar \c Kanadalılar. var olan araçlann en iyilcriodcn <>km 3,60 m capujdaki telcskoplarım lluuaii'yc kıırdıılar. Bü tcleskop, çıplak grt/lc grtriilehilcıı eıı srtniik yıldı/daıı lıeş vii/ milyon dcfa daöa 92 parlak olan yıldı/ları görebiliyoı ve on tnüyaı ışık jnlı uzaklıktaki galaksilerde mevdarıa gclcn değişimlcri iııceliyor
Günbovunca Yıldızlar
Şili'dcki l.aSillaGözlcme-
vi'ndeki gökhilimcilcr. ge-
ÇCMİ \ıl gökyüztlnün ktzı-
Ifltcsi lıaritasını çiy.dilcr. 1
ııı'lik kiiçiik hir cclcskbp
kııllanılan \e Samanyo-
lu'nıın coplıı haldeki ilk
görüntüsünü vercn bu
projjram son dereee
iddialı.
12
llıllııı \r Trklllk
Üstün.Yetenekli Son Çocuk
Şili'ıle l.a Silla'va ycrJeşriril
miş olan'NTT RVc« rcchno-
logy Tclescopc) gcrcekten üs-
tüıı yetcneklerc sahip. \TT.
I kcndi ben/erlcrinin hepsin-
İılen daha küçük, haüf, ucuz \e a\nı /amanda daha başanlt Biı bilgisa} u raralindarı yönerilcn alctin..V5 m capındaki natabolik aynasının cğimi, 230 i'inlıık siiıek-iı calışan bû moııöı yaı
dımışl.ı dıı/eltiliı
En Büyük
Keek releskohn bugüne kadar kurulan telcskoplarm lyirıde o|)tik acıdan eıı giiçlü olanıdır. Aletin 300 t'iııluk ınetal dayanağı 10 m çapinda
alngen biı aynayı taştyor. Gerçekten
mükcmmel oJan teleskobıın btı aynasi herbırmin çapi 1.4 m nlan 36 kÜÇÜk
aynadan oluşuyor, Toplam alam 78 nr
olan de\ ,ı\na yii/eyi. birkac \ıi/ nanometrc dııyarlıkl.ı. \akııımdaki bir bilgisayaı urafmdan denetleniyor. Bu alet çok ıı/.ak galttksilcrde gözlem-lcncbilcn rJalgaboyları için kııllanılır; ciıııkü, bnralardan gelcıı Ijlğın dat-
gaboyu evrenin gcnişlemesi ııedeniyk
kırmı/ı\a kayar. Bu telesko|ila yaklaşık \ıı/ ınilvar galaksi gö/lencbilir.
Evreni Dinlemek
Yıldtzların ışığı artık gokbılimcılere yetmiyor. Kuasarlar ve pulsarlar (pulsar=atarca) gibi evrenin yaban-cısı yılüızlar sadece radyo dalgabo-yundaki elektromanyetik ışımaları algılayabilen radyoteleskoplar tara-fından gözlemlenebiliyor.
Anten Ağının Kalbi
I lauaii VC l'orto RİC0 arasında 50(10 knı'lik bir alana yayılmış. olao \"I.BA ağının Hlanteninden ber-birinin odağındaki radyo sinyalleri. hiı kıılaklıkta (eornetl toplanır. elektronik olarak yükselıılıı. ato-mik bir saat tarafından tarilendirilir vc manyetik bir bant iizcrine kaydedilir. Dalıa sonra bıı on antcnden k.ıydedilen on bantın sil'releri çok lıızlı bir ışlenn i tarafından (dakikad.ı 750 miKaı ijlem) çözüJür.
Stadyum
Kadar
Büyük
Giiclıi bır radyotelcskop kıırmanın ilç yolu vardıı. BirincJsi: sade-
ee odagı lıareketli olan sa-
bit biranten kıırınaktır. Areeibo
böylc bir alcttir. Diğet yöntemde
kullanılan hareketli antenler. op-
tik telcskoplaıın karsıhgıdır: cam
aytia mel.ıl bir vii/c\c \erlestiri-
li'r. Kffelsbcrg
i
Teleskobun Odağı
Modern bir teleskop. fotoğraf fıl-minden yüz kat daha duyarlı vc daha hı/.lı üç ya da dört algılayıeıya sahiptir. Bnrada göriilcn 3.5 m çapındaki NTİ' (New Tcchnology Telescopc) adlı teles-kobıın oclağına kızılötesi spektrograf ycrleştirilmiş. Goriintti algılayıcıları ba-zcn içindc bulıınduklan telcskoptan Çok daha karmaşık yapıda olabilirler.
BfııııiB,R. Sııttrı CDae). Appla Iniornot
ConnecUon Klt. Fut Throltlo. Tho Ullımato Human Body. Descenl. Groaer Mıatmeduı Encyclopet*». Toy
Story, AbKkkı vo llon Kmg'don okjsan üçiü Dlsnoy paketı
(') Tr.ıc.l. adilen konfıgürasyona göro. boHrtienden farkk blr yazarnı pakell verrtebUtr.
(") Bazı konflgûrasyonlarda Tu'kço'rt.r
