Kimya biliminin ortaya çıkışı ve gelişmesi yüzyıllar önce-sine dayanır. Bu bilim dalının simyadan ayrılıp, ciddi bilim dallan arasında yer alması ise uzun bir sürecin sonucunda olmuştur. Kimya deyince Türkiye'de akla gelen ilk bilim adamlarından biridir Bahattin Baysal. 1941 yılında öğrenci olarak başladığı kimya uğraşını hâlâ sürdürüyor. Polimerler üzerine çalışıyor olması ise. sanki bilimin sürekliliğine olan inancının kanıtı.
Kimya Laboratuvarında Bir Polimer Öncüsü
Bahattin Baysal
B\ıı\rn\ luvsu.m yaşam öyküsil >H Aralık 1922'de Kskişchir'de basjar. Kurtulus. Sava->ı'nın haldl siirmekıc ol-dııgıı giinlcı ya:}anmaktadır. Balıat-tin'in suba\ olan babası Scyfettin Bavsal. •.a\.ış hııııkten sonra Kıı/cv-dogu Anadolu'ya tayin olur, Kiiçük vasta Kski^chır'den avrılan Bahatıın BaysaJ buıaya l>ır daha gclmc olanagı hıılamayacakıır. Baysal ailcsı ilctiki yıllaıda Anadolu'nıın bircok kcnti- nc tayin cdilccck vc Bahat- ^J tin okııl yaşantisinı t'arkl kentlcrde siirdiirecek- tir. Türkcc harflcrin t kabtıl cdildifiı 1928 yılında PoSoPta başladığı ilkokul.ı. babasının görc\ \cti dcğtştikçc
Ardahan'da. I irc-lıolu'da dcvanı eder, Mucura llko-kııln'ndan dıı mc-/ıın olur: Bııca'da or-taokul okuduktan son
r.ı 1939 v.hnda l/.mir Lİ-sesî'ni bitirir.
"I'V.VJ yılında l/.mir I.iscsı'nı bi-tınliktctı sonra Dcvlct Pemir Yolla-rı'nda çalışrım. Mcımırlıık yapıyor-dıım Dcvlct Dcmir Vollatl ghSi hii-VÜfc lıiı işlctıııcdc bilc tı yıllarda lisc mc/.ımu memıır parmakla sayılacak kadar azdı."
ıııpa'nın cn tanınmış. üniversitele-rinden birisiydi. Kuşkusıız, bunu Q /amanlar bilmiyordum. sonradan an-ladım. I'niversite'nin çeşitli böliinı-lerine Avrupa'nın tanınmış profesör-leri çalışıyordıı. Kimya Fnstitüsü Di-rektörü Profesör Arndt büyiik bir bi-lim adamı idi ve ben ondan çok şey öğrcndiğimi aniadım. Fakülte'dc genc bır docent grııbıı görev yapı-yordıı. Matematik, fi/.ik ve kimyada iyi bir eğitim kazandığımı sanıy<ı-rum"
Ailesi, Bahatcin Baysal'ın kimya-cı olmasına karşı cıkmaz. Anne Şadi-ment Baysal'ın gönliinde en biiyiik oğlunun dokcor olması \'ardır aıım. Bahatrın Baysal bıına yanaşmayınca. bıı diişiincesinde ısrar etmez. Bahat-tin Baysal, Istanbul İ'niversiresi'nde modcrn kimyanın csaslarını ögrcnir. 1945 yılında nıe/.un olduğunda kara-rını vcrmişrir: Kimya dalında akade-mik kariyer geliştirecektir. tstan-bul'da kadro bıılunanıadıgı için Ba\-sal Ankara'ya gelir ve bıı yıl içinde. yeni kıırıılmuş olan Ankara Üni\cr-sitcsi Fen Fakültesi'nde asistan olıır.
"() vıllarda beninı şansım birdcn-birc açıldı. Çiinkii. genc olmasma karşın Avrııpa'nın tanınmış bir pro-fesörii olan Fstonyah Adolf Parts Ankara' ıniversitesi Fen Fakiilte-si'ne Fiziksel Kimya Fnstitüsü'nü kıırmak için geldi. Parts, savas yılla-rında Ingiltere'de kalmıştı. Ankara (Fniversitesi bir ilan vcrmişti vc Pro-fesör Paıts ailesiylc birliktc \nka-ra'ya geldi; geldiginin haftasında da bana bir doktora tezi verdi. Yurtdı-şmdan gclnıış, laıııııınış biriııin ya-
I. mıltHI *'''''.
Bahattın Baysal 1941 yılında lıseden mezun olduğu sıralarda kardeşleriyle...
nında doktora yapmak benim icin biiyiik bir şanstı. Fazla asistan olma-dıgı için dc, profcsör biitiin enerjisi-ni bcnimle çalışmalarda toplamıştı. Ilaziran 1949'da doktora sınavlarını verdim. Profesör Parts aracılıgı ile 1950 yılında New York Politcknik F.nstitiisii'nde çalışma olanağı bul-dıım. Bıınıın iizerine I95()yılında fa-kiiltc bcni asistan olarak Amerika'va yolladı."
Amerika'ya gidecek olan Bahaı-rin Baysal, Istanbul'dan 'larsus adlı gcmiyc biner vc yola çıkılır. Ciemi-nin Atlantik Okyanusu'nun ortasın-da bozulması ve atlatılan bazı küçiik kazalar ilc yolculuk yaklasık I ayhk siirede gercekleşjr. Bu siire sonunda Bahattin Baysal New York'ta bıılu-
Bahattin Baysal 1945'te
Taksim Meydanı'nda (solda),
1960 yılında ayrıldığı Istanbul'a
yiımi yıl sonra 1980'de geri dönecektir.
Bahattin Baysal.
askeriiğini 1953 yılında Ankara'da
muhabereci olarak yapar fsağda).
nan Brooklyn Politeknik Fnstitii-sii'nc gelir.
"Amerika'da gittiğim yer, poli-mer bilimi bakımtndan en tanınmış bilim adamlarının gittiği bir yerdi. Amerika'daki polimcr bilimi bu merkezden gelişti diyebilirim. Avru-pa'dan ayrılıp gelmiş polimerciler Brooklyn Politcknik Fnstittisii'ndcn bıılunuyordu, polimcr bilinıiıı kııru-cusu Hermann Mark da oradaydı."
Bahattin Baysal, 1951 yılında Brooklyn Politeknik Ensititüsii'nde Profesör Mark ve Profesör Iobolsky ile birlikte ealışır. O yıllarda "Poli-merik Maddelerin Kinetigi" iizerine çalışan Bahattin Baysal. 'I'o-bolsky'nin Ptinccton llniversite-si'ne gitmesinin ardından. onu izlcr vc 1952 yılında o da Princeton f'ni-versitesi'nc geçer.
"Doçentlik tezimin başlığı 'Zin-cir Kcaksiyonıı Polimcrizasyonları-nııı Kinetiği'dir. Polimer literatiiriin-de önemli bir yer tutar. 1953 yıhn-dan başlayarak soıı yıllara kadaı bıı konııda Amcrika Birlcşik Dcvlctlc-ri'ndc yayımlanan hemen hemcn biitiin kitaplara alınmıştır. 1952 yılı-nı bcn Princcton'da gcçirdim: ciinkii Profesör Tobolsk\ or.ıya gitmişti. 1952 yılında doçentlik tezimi yaz-mayı bitirip Tiirkiyc'ye döndiim.
Biı an öııcc doçcnt olmak istiyor-dıım: çiinkii ünivcrsitc kariyerinın başlangıcıydı doçcnrlik. Mayıs'ta li-san imtilıanma girdinı vc Kasım I952'dc dc fiziksel kimya alanındaki çalışmamla doçenı oldum."
Bahattin Baysal'ın Amcrika'da çalışmalarını yürütrOğü sıralarda
Izmır Lisesi 6-Fen C öğrencileri. oturanlardan sağdan dördüncu Bahattin Baysal (1939).
kendisini sık sık ziyarete gelcn bir Tiirk bilim adamı vardın F.rdal Inö-nii. Ankara İJnivcrsitcsi Fcn F'akiil-tesi'nde başjayan tanışıkhkları bura-da dostluga dönüşmiiştiir.
"Erdal Inönü 1951 yılında Kali-forniva'da doktora yaptı. Ben kendi-sini Ankara ('nivefsitesi l'cn F'akiil-tesi'nde öğrenci olduğu zamanlar-
dan biliyordum. o sırada ben de asis-tandım. Tanışıklığımız vardı, ama ar-kadaşlığımız 1951 yılında başladı. Fen Fakültesi yıllarında Erdal Bey'in kimseyle konuştuğu pek gö-riilmezdi. O, Cumhurbaşkanı'nın oğluydu ve okııla ayn bir otomobille gclip giderdi. Diğer insanlarla da fazla konıışmazdı. Politeknik'te biz
Hocam ve Dostum Bahattin Baysal
Namık K. Aras
Pro'.Dr. ODTÜ Kimya Bolümu
Prof.Dr. Bahaltın Baysal'ı 1957 yılında yani tam 40 sene önce Ankara Üniversitesi Fen' Fakültesi Kimya Yüksek Mühendisligi Bölümü'nde Fızikokimya hocamız olarak ta-nıclım. Türk Fizikokimya egitimıne büyük hiz-metlerde bulunan Estonyalı Prof.Dr. A.G. Parts'ın kitabının tercümesini de gerçekleşti-ren Prof. Baysal hiç şüphe yok ki kimya egi-timinin temel taşlarından olan Fızikokimyayı bizlere ögretip sevdirrniş ve ıleriki yıllarda pek çok kımsenın Fızikokımya konulannda Ihti-saslaşmalarına etkili olmuştur. Baysal hoca-mızla olan gönül bagımız ve Işbirligimlz 40 yıl önce böyle saglam bir temelle başlamış ve yıllar boyu devam etmiştir, 1959 Eylül'ünde Türkiye'nrn ilk NATO Yurtdışı Doktora Bursi-yer ögrencısi olarak Massachusetts Institute of Technology (MIT)'ye gittiğimde Prof. Bay-sal oradan yeni aynlmıştı. Nitekım master ve doktora hocam Prof.Dr. Charles Coryall ba-na ilk yer olarak Prof. Baysal'ın oturdugu masayı vermiştı.
MIT'te bulundugum sûrelerde Prof. Bay-sal ile görüşmelerimiz hiç kesilmedi. 1962 yı-lında Prof. Baysal'ın Fen Lisesi eğitimi prog-ramı çerçevesindeki ABD ziyaretınde Bos-ton'da buluştuk ve ODTÜ 'ye dönüş planla-nm o zaman başladı. Özellikle Haziran 1965'te Prof. Baysal'ı Dartmouth Üniversite-sinde ziyaretçi Profesör olarak bulundugu zamanki gorüşmemiz benim ODTÜ'ye dön-meme tam karar verdiğim zaman olmuştur. Nitekim Nisan 1996 da Türkiye'ye döndü-güm zaman Prof. Baysal'ın kurduğu yepyenı bir kimya bölümü buldum. 1966-1979 ara-
sındaki yıllanmız Kımya Bölümu'nde yeni la-boratuvarlar kurma, dersler açma ve özellik-le yüksek llsans programlannı genişletme açısından çok faydalı oldu. Prof. Baysal ile olan llişkilerimiz aynı bölümde iki "Öğretim Üyesı" olma dışında sık sık aılece görüştügu-müz bir sevgl ve saygı bağı ile de donatılmış-tı. Bilımsel ve idari çalışmalarımızda aramızda pek çok benzerlikler oldu. 1973 Ekiminde Prof. Baysal ODTÜ Fen Fakültesl Dekanlıgın-dan aynlınca ben o göreve atandım. Uzun süre Ikimiz de Kimya Bölüm Başkanlıklan yaptık. Kimya dalında TÜBİTAK Bilim ödülle-rı Prof. Talat Erben, Prof. Bahattin Baysal, Prof. Namık Kemal Aras sırasını takip eder.
Hiç şüphe yok ki Prof. Baysal Türkıye'de polimer eğitiminin başlamasına ve bugünkü yüksek sevıyeye gelmesine etki eden en bü-yük faktördür. Altmışın üzerinde yüksek li-sans ve doktora oğrencısi yetiştirmiştir, tah-min ederim bu bir rekordur. Prof. Baysal da-ima en iyıyi arayan, yaptıgı araştırmalan yük-sek seviyede yürüten bir bilim adamıdır. Çok kimsenin bilmediği bir yanı da güzel sanatla-ra özellıkle şiire, edebiyata ve tarihe olan îlgi-sı ve geniş bilgl sevıyesidlr. Bir tartışmada bazan çoğu kimseye ters gibi görünen bır te-zi savunur ve fakat fıaklı oldugu ortaya çıkar.
1997'de Prof. Baysal'ın 75. dogum gü-nünü kutluyoruz. Türkiye'de bu yaşa kadar araştırmalarmı sürdüren. billmsel ve sosyal olarak aktıf olan nadir Insanlardan biridlr. Bu nedenle eserlerini biraraya getirmekten. adı-na TÜBİTAK Kimya Dergisi'nin bir sayısını çı-karmaktan. 5 Aralık 1997'de çalışmalarını tanıtan bilimsel bir toplantı ve dogum günü partisi yapmaktan gurur duyuyoruz.
Krdal Bey'le arkadaş, oldıık ve bu ar-kadaşlığımız da ömiir boyu siirdii."
Bahattin Baysal 1953-1954 yıllan arasında Ankara'da askerliğini yap-tıktan sonra valışmalarının başına döner. O yıllarda atom enerjisi iizeri-nc çahşmalar yapmak önem kazan-mıştır vc bıı konu bilim adamlarının olduğu kadar hükiimetin de ilgisini çekmektedir. Bıı baglarnda Arnerika ile bir işbirliği anlaşması yapılır.
"Bıına görc, 40-50 kişilik bir gnıp ilk anda parti parti olmak üzere atom enerjisi iizerinde çalışmak için ABD'ycgöndcrildi. Ben 1957 yılının Eyliil ayında iki sene için Ameri-ka'ya gittim. Çahşmalarımı siirdür-mek için Massachııssctts Institute of Technology (MIT) de bir yıl kaldım ve Long lsland'daki Brookhaven National I/aboratory'e gittim. Iki yıl siireylc kimyanın atom enerjisiyle il-gili konularında araştırmalar yap-tım."
Baysal, Amerika'dan Türkiye'ye döndiiğünde Orta Doğıı Teknik (Inivcrsitesi kurulmaktadır. ODTÜ Bahattin Baysal'ı Kimya Böliimü'ne davet edcr.
"ODTU bcni profesör olarak ça-ğırdı. Doçenı olarak aldığım parayla arasında önemli bir fark olan iicret öneriyorlardı. Türkiye'ye döndii-ğiimde 900 TL maaş ahyordıım. O zaman bekârdım. Kızılay'da Piknik denilen bir yer vardı, öğle ve akşam yemeklerini ortalama 10'ar liraılan orada yiyordum. 300 lira da ev kirası veriyordum. O zamanki maaşla iist baş hak getire... Herkes şimdi şika-yet ediyor, ama biz oldum olası hiç-bir zaman av sonunıı getirecek kadar para kazanmadık. Ben ODTÛ'ye gi-rince durumıım biraz değişci."
Bahattin Baysal 1960 yılında Or-ta Doğu Teknik Üniversitesi Kimya Bölümü'nc bölüm başkanı olarak gi-rer. I%0 yılında başlayan ODII' günleri 1980 yılına kadar 20 yıl siirer. Başlıca çaiışma alanı polimer kimya-sı olan Baysal, ODTÜ'deyken Kim-ya Bölümii'nün gelişmesi için elin-den geleni yapar, bir yandan da ken-di çahşmalannı sayıca ve nitelikçe artırmak uğraşındadır. Kimya Bölii-müniin başkanhgı ve fakiilte dekan-lığı görcvleri yapan Baysal'ın çalış-malarından Amerikan Ford Vak-fı'nın yardımı önemli bir yer tutar.
"O yıllarda öncmli 1 >ir kaynak Amcrikarı Ford VaktVnın bi/.im Fcn Fakültesi'ıuıı Fizik, Kinıya, Matc-matik bolümlcrinc önemli yardım-larda bııltınmasıyla olııstıı. Bi/.im Kimya Bülümün'dc lisansüstii vc doktora pro(jraınlarını acmumız için öncmli yardımlarda bıılıınılıılar. V.ı-kıf hi/.c Amerikan bank.ılarında olııp. iiniversite rektörünün cmrindc olmak iizcrc lıurcaması bi/im kont-rolümü/dc olan paralar vcrdi. Ford Vakli'nın Tiirkıyc'dckt bır tcmsilcisi olan Matcmatik profcsörii Fııgcnc Northrop aracılıgıyla OD'IT'niin fen bilimlcrinc böyle bir yardım sağ-ladık."
Ford Vakfı'nın bıı yardınııyla Türkiyc'dc biliın alanmdaki ealış-ıııalar ycnı bir solıık kazanır. Birçok aruştırmau bu kavnak saycsindc ytmdışmda da cahsmalar yapma <>la-nafiı bıılıır. Kıırıılan luboratuturlur vc kiıtiiphane ise fakiiltcsinin ihtiv.ıcla-rmı kar.şılavahilir halc nelmiştir.
ODTO'de 20yılgecircn Baysal, 197(> vılıııda Istanbııl l'nivcrsitc-si'ndcn aldı&ı daveti l'Wlı yıhnda ka-bııl cdip. valnı/.ca \ıırtdısı araştırına-ları icin aynklıgı Ankara'd.ın Istan-bııl'a nidcr. Istanbıır.ı nidcrkcn ar-kada bırakııgı cscrlcrdcn birı ılc kıı-rııcıılugunıı yaptı£ı Aııkara l'cn Li-sesi'dir.
"1963'ten itibarcn (>-7 scnclik bir dcvrcdc Ankara Fcn Liscsi'ni kıır-dıık. Fen Lisesi'nin programını An-kara l'nıvcrsıtcsi vc ODTÜ'nün fi-/ik. kimya. matcmatik. biyoloji ho-caları. önce bi/ kcndimi/ ögrcnerek ha/.ırlatlık. Bıı calışmular Furd Vukl'ı ilc Milli Bğidro Bukanlı&ı'nın ortak projcsi olarak vilriitiikhi. Fen l.iscsi
Bahattın Baysal Prınceton Frıck kımya laboratuvannda Prot. Thobolsky ve Erdal Inonuyle.
projcsinin müdiirü PfofcsÖl Raııl Nasıılıoihı itli. I'i/ik, kıınya. hiyolo-ji, matcmatik alanlarmda üccr profc-sör olmak iizcrc llorida'ıla iki.şcr a\ çalısma \aptık. Biitiin Amcrıka'yı ucukla doluşıık: pronrumlurı geJİşd-rcn biliın adanıları ilc dogrııdun döğ-ıııta gBrOşflp tarıışarak Fcn Liscsi icin uygun gördûgüraûz prograniı ki-
tap, laboıaiııv.ıı vc yurdımcı ınatcr-valin seeimini yaptık. () ıki a\lık ça-hşmatla Amcrikun Mstcnıinde. fcn hilimindc. len cgitiminde olan yeni-liklcri vc pronramları Rördük. Birinci scnc bıınlan biz kendimiz ögrendik. lkinci scnc Fen Lisesi'ne sccim ilc öğretmen aldık vc projclerc göre <">£-rctmenleri yctiştirdık."
Balutttin Baysul vc urkuduşlurıııın yctiştirdigi Fctı l.iscsi oğretmcnlcrı sayesindc Tflrkiye'nrn diğeı vürclc-
rine ılc lcn liscleri ucılır. TiirkccVc ccvrilen vc ııyarlanan l-'cn I .ıscsi programı biı sürc sonra yaygınlık ka-
/aııır vc 19701i sıllarda 180 lisc bı.
programdan yararlanrt,
Baysal 1980 yılında Istanbtıl 'l'cknik I nivcrsitesi'ne gcldigiıule. dckanhfiın ıla yardımıyla bır polımcr laboraıııvarı acar.
"Istanbııl Tcknik İ niversitc-si'ntlc polimcrle ilgili tlcrslcr kny-dıık ve polimer koıuısıında hircok iıısaıı vctişıi."
Istanbul 'l'cknik l'nivcrsitc-si'ndc 11 yıllık biı çahşmadan sonra cmekli olan Profcsfil B.ılıatrııı Bav-
sal'a. Bogaziçi Universrtcai'ndcn da-
vct uclir. Bahattın Baysal bıiüiitı lıâ-lâ hal'tada üc saat Bogu/ici İııiversi-tCSİ'ndc polimcrlcr ü/.crinc tlcrs vcr-mektcdiı.
1947 yılında AU Fen Fakultesı ogretım gorevlılerı bırarada. Ayakta soldan bırıncı sırada Bahattın Baysal ve sagdan ıkıncı sırada oturan Prol. Adoll Parts. Bahattın Baysal'ın kurucusu olduğu ODTÜ Kimya Bölümü'nde Savaş Küçûkyıtdız ve Kudrettin Ersoy ile birlikte.
;;:<
1972'de TUBITAK Bilim Odullerı törenınde Feza Gursey. Bahattin Baysal, Nusret Karcıoğlu.
"Btı hcnim normal hayat hikâ-yem ama vurgulamak istedigim şu: Bcn tiimıiNİc halk ııkııllarıntla okıı-yan hir adamtm. ö/.el hir okıılda oktı-madım. /atcn bizim zamanımı/d;ı özcl okullar çok yoktu; tcrsinc. özel okııllar normal okııllarda okııyama-yan gücteki insanların gittiği okııl-lardı. Sıkı eğitim vcrcn okııllara gi-dcmcyip dc hahasının parası olanlar. o tiir okullara giderdi. Sonradan. za-
Bahattin Baysal ile Anılar
Prof.Dr. Bahattin Baysal'ı llk kez 1960 yılı-nın Eylül ayında tanıdım. ODTÜ Kimya Bölü-mü, lisans ve lisansüstü eğitime 1960-61 akademik yılında kurucu Bölijm Başkanı olan Prof.Dr. Bahattin Baysal'ın önderliğinde baş-ladı. Bizler Kimya Bölümü'nün ılk ögrencileri olarak 25 Kişı idik. Ikincl smtfta llberal yatay geçiş kuralları ve sınıf tekrariayanlar nedeniy-le bu sayı üçe Indi. Mete Enuysal, Baki Yarar ve ben. Matemalık Bölümü'nden Yakup Mehmet'ın Kimya'ya transferi ile bu sayı dör-de çıktı. Üçümüz 30.6.1964 tarihinde ilk Klm-ya Bölümu mezunları olduk. Ertuğrul Ergöz ise aynı tarihte ilk yuksek lisans derecesıni al-dı. Egıtımırriızin ner aşamasmda Bahattin Bey bizlerle çok yakından ilgılendı. Bölümün geliş-mesi Içın olağanüstü gayret sarfediyordu. Hemen başlayan lisansüstü egltim ve araştır-ma faallyetleri bizler için büyük bir teşvik olu-yordu.
Bahattin Bey Fızikokimya derslerini büyük bir özenle ve ciddıyetle verirdı. Kimyanın te-mel kurallarını bu derslerde ögrendik. Çok emek veren, çaba gösteren ögrenciler başa-nlı olduiar. Dersten başansız olııp lekrarlayan-lar da ikinci sefer işi çok clddiye alarak temel bilgıler edindller. Ikinci grup arasında sonra-
man ieinde o oktıllar daha iyi öğret-mcnlcr hularak kalitclcrini artırdılar. Kalabalıklaşan stnıflarla hcrahcr dcvlet okııllarının kalitcsi diiştü. Ben dımhuriyet'in hir clcmanıyım. Ycni alî'aheyle hirliktc işc başjayan vc halk okııllarında okııyan hir ele-man."
Bahattin Baysal çoğu zaman çcv-remizde gördügümüz hilim adamla-rından farklı. Yaşamı hoyıınca birkuc
dan uluslararası düzeyde billmsel saygınlık kazanmış pek çok arkadaş bulunmaktadır.
LJsans eğitimimiz sırasında, yakın arkada-şımız Erdal Orhan (ûnurhan), Londra'dakı Tıp egıtiminl ellnde olmayan nedenlerle yanm bı-rakmak zorunda kalmıştı. Ankara'da onu Ba-hattin Bey'e götürdük. Erdal Kimya Bölü-mü'ne yatay geçış yaptı. Doktora derecesını de Kimya Bölümü'nde tamamlayan Erdal Onurtıan. Bahattin Bey'le çok önemlı bilimsel çalışmalar gerçekleştirdl.
Bahattin Bey her zaman yetenekli ögren-cllere lıer yönden destek oluyor, onlardan ise tek bir şey istiyordu: çok çalışmak. Kendisı bu konuda bugün bile en büyük örneğl oluş-turuyor. Orta karar bilim adamlıgına pek ınan-maz ve prim vermez. Potansiyellerinin sınınna ulaşamayan genç bilim adamlan. Bahattin Bey ıçın uzüntu kaynağı oluyor.
Yüksek lisans çalışmalanna 1966 yılrnda başladım. Bahattln Bey tez çalışması olarak akrilamidin katı hal polirnerazasyonunu ınce-lememi Istedi. lyonlaştıncı radyasyonlaria (y veya x-ışınlan) bu tür polimerizasyonun müm-kûn oldugu billniyordu. "Nlye bir morötesi ışın kaynağı kullanmıyorsun" diye önende bulun-du. Ilk deney sonuçlanndan sonra pollmer oluştugunu görmek ne kadar heyecan vencı idl. Büyük bir sevkle ve özenle olayın birçok yönünü Inceledık. 0 sıralarda Ankara Kurtu-luş Parkı'nda Atomlann Barışçıl Amaçlarla Kullanılması ile llglli uluslararası bir sergi vardı. Orada yıyecek ışıniamak için kullanılan y-ışmı kaynağını benlm katı hal polimerizasyonu ça-
kişiyc doktora vermiş. 5-10 tane ça-lışma yapmış, ama ismi duytılmuş ya da yönetici nitclikli l)ilim adamların-dan dcğil Baysal. Yaytn listesinc ba-kıldığında iiretkcnliginin ne hoyııt-larda oldııgıııııı unlanuık miimkiin. Yayımlanan 200 civarında makalc. ııltıslararası vc ıılıısal kongrelerde sunııLııı vii/iin li/crındc hildiri onun ne kadar çalışkan oklııgıınun hir göSr tcrgcsi. Bıı çalışmalara hinden t'azla kişinin atıfta bıılıınması ise işin baş-ka bir yönıi. Bahattin Baysa'l. son .55 yılda M) viiksck lisans ve 32 doktora tezi yönetmiş; halen 4 doktora fiğ-rencisi ilc calışjyor.
"Son yıllarda yinc I'olimcrler tizerine çalı.'jiyorıım. Polimcrler şim-di gcniş hir bilim ılalı oklıı, cskiden bu kadar dcğildi. Btınıın icin hen yıırtdı^ına hcr gidişjmdc polimerle-rin farklı bir alanındıi çahştim ve bu çalışmaları Tiirkiyc'yc gctirdim. lşc, polimerizasyon kineriği ile başladım: daha sonra polimerlerin radyasyonla etkilcsmesi, iyon dcğiştirici denge-leri, polimcrlcrin elektrik ö/.elliklcri ii/.crinc çahşmalar yaptım. I'iirki-yc'yc her döniişiimde. benimle bir-liktc doktora yapanlar da bu konu-
lışmalanmda kullanabilmem içirı ilgililerden izin almıştı. Bahattin Bey bana da örnekleri hazırlamamı ve ertesl gün erkenden oraya gitmemi söyledı. Benım ıse o gun sabahleyin ikl saat dersim vardı. Önce dersime girdim. Ancak çok geçmeden dersten çagnldım, Ni-ye vaktlnde gitmediğimi sordu Hoca. Ben de dersime gırmem gerektıgını duşundugunü söyledim, Tabii Bahattin Bey buna çok kızdı. Epeyi haşlandıml Şımdi Bahattın Hoca'nın haklı oldugunu düşünüyorum.
Bahattin Bey sanatla ve sporla da yakın-dan ilgllenir. Ankara'ya her geldiğinde mu-hakkak Bilgı ve Dost Kitabevlerine ugramayı ihmal etmiyor. Birlikte geçirdiğimiz blrkaç tatili en keyiflı tatıller arasında sayıyoruz Sohbet-lerine doyum olmuyor.
Ülkemizde fen bilımlerıne yönelimin ıstedi-ğimiz düzeyde olmadıgı bilinen bir gerçektir. Bu sorunun üzenne ılk egılenlerden bırisı de Bahattin Bey'dir. Fen Liselerinln kunjluşuna ön ayak olanlardandır. Yetenekli oğrencılerı Kimya Bllimine kazandırmak için sürekli çaba Içerisınde oldu. Bugün az da olsa çok yete-nekll öğrencilerin fen bilimlerine yönelmelerin-de şüphesiz onun ve ögrencılerının çabaları-nın büyük payı vardır.
Prof.Dr. Bahattırı Baysal Kimya Bilimıne yaptığı çok önemli katkılan, yetiştirdigi yüzler-ce ögrencısi. kurduğu ve yönettigı bırçok akademik birimlerl ile ülkemizin yetiştirdiğl saygın bilim adamları arasında en önde gelenlerden birisidir.
Daha nice mutlu yıllara Hocam
Izmır Ege Unıversitesi'nin bahçesinde bir toplantı sırasmda: sağdan sola: Bahattin Baysal. Erdal Inönü, Semahat Geldiay ve Atıf Şengün. Bahattin Baysal, dönemin ODTÜ rektörü Saatçioğlu'ndan onursal doktora belgesini alırken. Baysal'ın 1960 yılında başlayan ODTÜ günleri 1980 yılına kadar sürecektir. 20 yıl boyunca Kimya Bölüm başkanlığı ve Fen Fakültesi dekanlığı yapan Baysal, Kimya Bölümü'ne yaptığı katkılardan dolayı onursal doktorayla ödüllendihlir.
larda çalışmjş oldtı. Şıı anda benimlc birlikte calışan çofc iyi bir polimer grabu var. American Narional Scicn-ce Foundaüon ile ortak bir projc yü-
rütüyoru/. NSF Amerika dısına fa/.la para vermiyordu. ama bi/c verdi vc şirndi projedeki bıiti'm masralları on-lar karşılıyorlar."
Bahattin Baysal'ın bugün TOBl-TAK Marmara Araştırma Mcrke-zi'nde yürilrtügü çahsınalarından bi-ri de Makedonya Üsküp İ'niversitc-si ile ottak yiirüttiikleri bir araştırma projesi. Baysal bir bilim dalınm iler-lenıesi içirı ııyguıı bironamın mııtla-ka gerekli olduğunu diişünüyor. "Ben ODTÜ'deyfcen Kimya'da bu tür bir bilimsel ortam olııştıırmayı başardık. Bilimsel calısma ancak or-lam olıırsa dcvam eılcr. Simdi Tl'-
BlTAK'ta da ortanı var vc çalışma devam ediyor. Ben çok çahşmam ama suna inanırım bilim sürekli bir olavdır. Bıı yü/.den benim çalışmala-rım da süreklidir. Bilimde lıerkes sii-rekli olarak bir ttıgla koyar: biiyiik bir dahinin gelip de biitiin bilimi bir anda degiştirebileeeğine iııaımııyo-rıım. Helc şimdi, modern bilimdc bıına hiç inanmıyorum. Diyelim ki Kinstem yaşamasaydı di'mya bugiin-kiinden farklı olma/.dı. F.instein'ın bııldııklan kendi /amanmda da bili-niyordu; ama o iyi formiile eden biri-siydi. Ondan iiç-bes yıl sonra bir baş-k;ısı da bulabilirdi oıııııı buldukları-nı. Kinstein'ın yaptıkları önemli. ama bilimin siirekliliğini değistirmi-yor. Sanar biiyle değildir oysa. Sanat-ta. Van Ciogh yaşamasaydı dünya ek-
sik kalırdı. () zaman diinya V'an Gogh'suz kahrdı. Ama bilım bıından l'arkh. bilim siirekli ilcrleycn bir sii-rectir. () yü/.dcn kimscnin böbiirlen-mesine gerek yok."
Bahattin Baysal'ın kendisi yap-tıklarıyla böbürlenmesc dc, cahsma-hıııııın bilimc kattığı çok şeyler ol-duğu muhakkak. Arkadasları vc öğ-rcncilcri. S Arahk'ta, Bahattin Bay-sal'ın 75. yaşgüniinü kııtlamaya ha-zırlanıyor. Mcslektaşlarının hcye-canla organi/c cttiği bıı kutlama bi-raz da onıın olustıırmayı hedeflediği bilim ortamının ortaya çıkmıs. oldu-gUOU Kiisteriyor.
Bahattin Baysal 1994 yılında National Science Foundation'ın düzenlediğı bir toplantıda çalışma grubu üyeleriyle...
