Temel Eğitim, Bilim, Eğitim ve Toplumsal Gelişme
Türkiyc Bilimlcr Akadcmisi (TÜ-BA)'nin düzenlediği Tcmcl Eğitim, Bi-lim. Eğitim vc Toplıımsal Gelisme ko-nulıı toplantı 20 Haziran 1997'de Anka-ra'da TÜBÎTAK Eeza Giirsey salonıın-da yapıldı.
TÜBA Başkanı Prof.Dr. Ayhan Çav-dar açılış konuşmasında, TÜBA'nın baş-lıca amacmın Tiirkiyc'de bilimci kişiliği gcliştirmck. araştırmaları destcklemek, toplumu bilimsel konularda aydınlat-mak. araştırma ve bilim standartlarmı ıılııslararası dtizcye cıkarmak için gerek-li ctkinlikleri yapmak şekliıule özetledi. I 'lkelerin gelişmişlik diizcyinin cğitim düzcyiylc ilişkili olduğtınıı belirtcn Prof.Dr. Ayhan Çavdar. Avrupa Toplıılıı-ğu'nun egitim ve temel egitim konııla-rında yeni hazırladıgı bir raporda Avrııpa Konseyi'ne üye olan ülkclcrdc 8 yıllık zorıınlu egitimin mutlak olarak mevcut göründüğiimi vc bıınu uygulayan 11 iilkcnin bıılıındu-gıınıı; bıına ek olarak 9 iilkede tcnıcl egitimin 13 yıl oldııgunu, 4 illkede 10 yıl, 2 ülkcde de 11 yıl ve ötcsinde oldıığunu sözleri-ne ekledi. Türkiye'nin isc bu ra-porda 8 yıllık zorıınlıı eğitim uy-gHİayail bir iilkc olarak göriindü-ğünii, bu durumun ise Tiirki-ye'deki uygıılamalarla uluslarara-sı ortamlarda vcrilen bilgilerin larklı olduğunıı gösterdiğini dc belirtti. Ayrıca, 8 yıllık kesintisi/ zorıın-lıı ilköğrctimde temel cğitim programla-rını biitiinliik ve siireklilik ilkclcri vc çağdaş gercksinimler kapsamında ço-cukların biyolojik, psikolojik vc sosyolo-jik gclismelerine uygun bir biçimdc oluşturulup geliştirilmesinin cok gcrck-li oldııgıınun artık yadsınamaz bir bilim-sel gerçek olduğunu da ifadc ctti. Ko-nusmasının sonraki böliimiindc Türk eğitim sisteminin sorıınlarına dcğincn Prof.Dr. Ayhan Çavdar, çağımızın aka-demik degerleriylc incelcndiğinde, eği-tim sistcmimizdcki yctcrsizliklerin ve sorunların tcmcl olarak bilgi aktarmaya, pasil' bir eğitime. tekrara vc hattâ takli-de dayalı bir egitim ııygıılamasının var olmasına bağladı. Aşağı yukarı hcı dii-zeydeki Türk egitim sisteminin yaratı-cılıgı. bilimsel diişünmeyi. problem çöz-mcyi ve clcijtiımcyi içcrcn davranışlann gelişmcsine gerekcn destcgi sağlamadı-ğının göriildiiğünü de belirtti. TÜ-
BA'nın bu konudaki resmi görüşlcri 19 Ekim 1996 tarihindc Istanbul'da TÜ-BA'nın girişimi ve YÖK. TÜBtTAK, TÜSİAD vc Istanbul Onivcrsitesi yet-kililcrinin katılımı ilc "Tiirkiye'nin Ge-leceği vc Bilim" konulu toplantıda. "Zo-rıınlıı tcmcl cğitimin 8 yıllık kcsintisiz olarak acilen uygulanması, tiim diinya-nın gündcmindc olan yaşam boyıı eğiti-min ııygıılanması, eğitim kalitcsinc rincrn verilmesi, okulöncesi eğitim, ka-dın cğitimi ve bölgesel eğitim program-larının gerçekleştirilmesi ilc cğitim har-camalarının ııluslararası standartlara eı-karılması" şcklindc daha önccden açık-lanmıştı.
Cumhıırbaskanı Sülcyman Demirel ise. toplantı için gönderdiği mcsajda. "Egitim alanında. bugiin önümüzdcki en önemli konıılardan biri temcl eğiti-
min kcsintisiz 8 yıla çıkarılmasıdır. 15. Milli Eğitim .Şurası'nın bu yöndc alclıgı karar mııtlaka ııygıılanmalıdır. Söz ko-nusu olan çocuklarımızdır. ülkcmizin geleceğidir. Çocugunun daha fazla ve iyi cğitim görmesini istemcycn bir iilkc diişiinemiyorum. Eğitim sistcmimizin yeniden düzcnlcnnıesi çahşmalarında. Tevhidi Tcdrisat Kanıınıı'nun temel yaklaşımına uyulması gerckir." diyordıı. Bıı konuşmalardan sonra, I'rof.Dr. Çiğdem Kağıtçıbaçı, "Temel Eğitim ve Toplumsal Gelişme" konusunu ele aldı. Toplumlanfl gclişmişlik diizeyinin arıık ckonomik göstcrgcleri de içeren, "In-sanca (îelişme" dcdiğimiz birçcrçevede ele alındığını; insanca gelişmenin bclir-lcyicilcrinin sağlık, bcslenmc, çocuk ve bebek öliim oranları, kadın sağlıgı. okııryazarhk vc okııllaşma oranları, cin-siyete dayalı farklıhklar, kadın istihda-mı, özgürliikler, siyasi mekanizmalara katılım gibi ölçütler olduğunıı söylcdi.
Prof.Dr. Çiğdem Kağıtçıbaşı, Tiirki-ye'nin Insanca Gelisme Endeksi'nin tiim diinya iilkeleri arasında ortanın bi-raz altında bir yer aldıgını; tGE vc dagı-lımında ise bölgescl vc cinsiyctc dayalı cşitsizliklcrin olduğunu belirıti.
Az gelişmişliğin özcllikle kadında odaklandıgmı ifade edcn Prof.Dr. Çiğ-dcm Kağıtçıbası, toplumsal gclişmcmiz için kız yocuklarının okıımasını sağla-mamız gerektiğini, toplıımıın gclişmcsi-nin insanın gelişmesi olduğıınu. bıınıın anahtarının ise daha yaygın, daha ıızıın siireli vc insan kapasitcsini gcli^tirici te-mel egitim oldıığıınıı bclirtti.
Konuşmacılardan Prof.Dr. Mahmut Adem, "Temel Eğitim" konusunun cği-tim ve yurttaşlarm cğitilmesi boyutunu ele aldı. Özetle, tcmcl cgitimin hcr yurttaşm hakkı olduğunu. şjmdiki vc gelecek yaşama yörjclik oldugu-nu; cğitilcn kişilcre sorun cöz-mc. toplııma uyum saglama. iirctkcn olma, temcl alışkanlık-latı kazandırma gibi yönlcri ol-dugunu ve zorunlu öğrcnim ça-ğındaki tiim çocııkların tcmcl cğitim görmcsiııin gcrcktiğini vurguladı. Sekiz yıllık kcsintisiz ve zorunlıı temel egitim kararı-nın 1981 yıhnda toplanan 10. Milli Egitim Şurası'nda alındığı-nı, ancak hâlâ tartışıklıgını, 5 yıllık egitimin bilc 7-11 yaş kii-mcsi niifusunun tamamına uygulana-madığını ve (iğretmen nitcliğinin diişiik olduğunu da sözlcrinc cklcyen Prof.Dr. Mahmııt Adcm, sekiz yıllık zorunlu ke-sintisiz temel cğitimi istcmcmenin geri kalmış yörelerin çocuklarmın okııla-git-mesini istemcmck anlanuna geldiğini söyledi. Milli Eğitiıu Bakanlığı Miiste-sarı Bcncr Cordan, "Sckiz Vıllık Eğiti-min L'ygulanması" konusunda yaptığı konuşmasında, Tiirk eğitiminde temel eğitimin kac yıl olursa olsun bir [irogram bütiinlügıi içinde olııp. nitelikli olma-sının vc tck bir diplomayla bclgelenme-sinin gerekli olduğunu vurguladı. Ayrı-ca. hazırlıklarm bu yönde yapıldığını ve karar verilirse uygulanabileccğini bcliıt-ti. Temcl cğitimle ilgili bu konıışmala-rın dışında. Prof.Dr. Ali Alpar "Eğitim vc Bilim". Doç.Dr. Sema Erdcr "Kcnt-lcşmc ve Eğitim". Prof.Dr. Insan Tunalı ise "Eğitim ve Işgücüne Katılım" konıı-larında konuştular.
